Posts

Showing posts from July, 2018
                                      ( नारी) । अर्धभार्या मनुष्यस्य भार्या श्रेष्ठतमः सखा । भार्या मूलं त्रिवर्गस्य भार्या मूलं तरिष्यतः ।। ( महा , आदिपर्व , अ , 84/41 ) पत्नी आफ्नो पति को अर्धाङ्गिनी हुन् । आफ्नो पति को श्रेष्ठ मित्र पनि हुन् । धर्म , अर्थ , काम यिनिहरुको सिद्धि र मोक्ष को मूलकारण पनि हुन् । भार्यावन्तः क्रियावन्तः सभार्या गृहमेधिनः । भार्यावन्तः प्रमोदन्ते भार्यावन्तः श्रियान्विताः ।।                                   (महा , आदिपर्व , अ , 84/42 ) पत्नी भएका मानिस नै क्रियाशील हुन्छन् ,  पत्नी भएका पुरुष नै वास्तविक गृहस्थी हुन् र पत्नी भएका पुरुषको नै जीवन आनन्दमय हुन्छ । पत्नी भएका मानिस नै धन समृद्धि ले परिपूर्ण हुन्छन् । भार्या हि परमो ह्यर्थः पुरुषस्येह पठ्यते । असहायस्य लोक...

संस्कृतस्य विश्वविद्यालयानां कुलपतिभिः प्राध्यापकैः वा व्यवहरणीयाः विन्दवः

संस्कृतस्य विश्वविद्यालयानां कुलपतिभिः प्राध्यापकैः वा व्यवहरणीयाः विन्दवः -- भवद्भिर्यन्मुखेनैव ‘आओ’ ‘जाओ’ निगद्यते।      आगच्छ गच्छेति कथं तन्मुखेनैव नोच्यते।। भाषा केवलं व्यवहाराय समुपयुज्यते नान्यत् तस्याः प्रयोजनम्।  व्यवहारेणैव धनार्जनमपि भवति। इदं सर्वं जगत् व्यवहारमयम्। अतएव संसारे जापान-रूस-चीनसदृशाः विकसितदेशाः निजभाषया एव अहोरात्रं समुन्नतिं कुर्वन्तः विश्वपटले राराजन्ते। तत्राङ्ग्लभाषायाः तादृशं महत्त्वं नास्ति। ते निजभाषया एव दैनन्दिनव्यवहारं, कार्यालयीयकार्यं राजकीयकार्यं च सम्पादयन्ति। सम्प्रति ते समृद्धाः  आढ्याश्चापि सन्ति। संस्कृतशिक्षणं भाषाशिक्षणपर्यन्तं परिमितं नास्ति। संस्कृतशिक्षणेन सह भारतीयसंस्कृतेः मूलतत्त्वानां परिचयप्रदानं तस्याः संरक्षणोपायां प्रशिक्षणं प्रान्तीयभाषाणां पोषणं चापि भवति। कथासुभाषितसूक्तमन्त्रादिमाध्यमैः चरित्रनिर्माणार्थं, पर्यावरणसंरणणार्थं, समाजे सामरस्यमानेतुं चेत्यादिभिः बहुभिः कारणैः संस्कृतं प्रासङ्गिकमस्ति। बहूनां संविधाननियमानां कार्यान्वयनाय संस्कृतस्योपपरणानि अनिवार्याणि, तत्सर्वं चिन्तनीयानि। यथा ...
विहगम: पक्षद्वयेन भूषित: ! उड्डीयते व्योम्नि सुखेच्छया यथा ।। तथा गृहस्थस्य गृहस्य शोभा । प्रजायते यत्र द्वयोSस्ति सौहृद: ।। (बृहज्जोषसार:) अर्थ : जस्तै पक्षि दुईटा पखेटाको सहायताले नै सुखपूर्वक आकाशमा उड्न सक्छ ।  ठीक त्यहि प्रकारले पति पत्नीको परस्पर एक अर्काको  आत्मीय प्रेम र एक अर्काको बुझाइले नै घर गृहस्थको शोभा हुन्छ ।🌹